Słupy świetlne na niebie — co to jest i kiedy można je zobaczyć w Polsce

Słupy świetlne to pionowe kolumny światła nad latarniami i Słońcem. Wyjaśniamy, jak powstają, kiedy widać je w Polsce i jak odróżnić je od zorzy.

Pionowe smugi światła nad latarniami, osiedlami albo wschodzącym Słońcem to nie zorza ani reflektory. To słupy świetlne — zjawisko optyczne, które tworzą płaskie kryształki lodu unoszące się w mroźnym powietrzu.

Dział: Zjawiska atmosferyczne · Redakcja radary24.pl · 22.11.2026 · ~6 min czytania

Pomarańczowe słupy świetlne nad oświetleniem w zimową noc

Co to są słupy świetlne?

Słupy świetlne to pionowe kolumny światła widoczne nad lub pod źródłem światła: latarnią, oświetlonym zakładem, Słońcem lub Księżycem. Powstają, gdy światło odbija się od płaskich kryształków lodu, które unoszą się w powietrzu w pozycji niemal poziomej. W Polsce najczęściej widać je w mroźne, bezwietrzne noce, zwykle przy temperaturze kilku lub kilkunastu stopni poniżej zera.

Zjawisko nie dzieje się „wysoko w kosmosie”. Kryształki, które tworzą słup, znajdują się zwykle w najniższej warstwie atmosfery, często zaledwie kilkadziesiąt lub kilkaset metrów nad ziemią. Każdy obserwator widzi przy tym własny układ słupów — zależy on od miejsca, z którego patrzymy.

Jak powstają: płaskie kryształki działają jak lusterka

Kryształki lodu w atmosferze mają kształt sześciokątny. Część z nich przybiera formę cienkich płytek. Spadając bardzo powoli w spokojnym powietrzu, takie płytki ustawiają się poziomo — podobnie jak liść, który opada, kołysząc się na boki. Ich górne i dolne powierzchnie działają wtedy jak miliony drobnych, lekko przechylonych lusterek.

Światło latarni trafia na płytki położone na różnych wysokościach. Do oka obserwatora docierają odbicia tylko od tych kryształków, które leżą mniej więcej w pionowej linii nad źródłem światła. Ponieważ płytki nie są idealnie poziome, odbicia rozciągają się w smugę. Tak powstaje wrażenie świetlnej kolumny wznoszącej się w niebo.

Kolor słupa zależy od źródła. Sodowe latarnie dają słupy pomarańczowe, białe ledy — białe lub lekko niebieskawe, a kolorowe reklamy i oświetlenie sceny potrafią stworzyć różnobarwne „kurtyny”, które łatwo pomylić z zorzą polarną.

Zdjęcie: Dzmitry Suponau · CC BY-SA 4.0

Słupy od latarń, od Słońca i od Księżyca

Słupy od sztucznego światła są w Polsce najczęstsze. Ich źródło jest blisko, więc wystarczy cienka warstwa kryształków tuż nad miastem lub wsią. Słupy często „stoją” nad konkretnymi zakładami, stadionami czy szklarniami, bo tam światło jest najsilniejsze.

Słup słoneczny pojawia się zwykle tuż po wschodzie lub przed zachodem Słońca, gdy tarcza jest nisko nad horyzontem. Ma postać jasnej smugi nad Słońcem, czasem także pod nim. W odróżnieniu od słupów nocnych może powstać także w chmurach piętra wysokiego — cirrusach i cirrostratusach — więc nie wymaga silnego mrozu przy ziemi.

Słup księżycowy wygląda podobnie, lecz jest słabszy. Najłatwiej go dostrzec w okolicy pełni, z dala od miejskich świateł.

Zdjęcie: Alpsdake · CC BY-SA 4.0

Kiedy można je zobaczyć w Polsce?

Nocne słupy świetlne wymagają spotkania kilku warunków:

  • mrozu — w praktyce najczęściej od około −5°C do −20°C, choć pojawiają się także przy słabszym mrozie, jeśli w powietrzu są odpowiednie kryształki;
  • słabego wiatru lub ciszy — silniejsze podmuchy przewracają płytki lodu i zjawisko znika;
  • wilgoci w powietrzu — kryształki tworzą się w mgle lodowej, w delikatnych opadach śniegu (tzw. pył diamentowy) albo w bardzo niskich chmurach;
  • inwersji temperatury — zimne powietrze zalega przy ziemi pod cieplejszą warstwą, co sprzyja utrzymaniu się kryształków w spokojnej warstwie.

Najlepsza pora to noce od grudnia do lutego, szczególnie w czasie wyżów z napływem mroźnego powietrza ze wschodu lub północy. Częściej obserwuje się je na wschodzie i północnym wschodzie kraju oraz w kotlinach i dolinach, gdzie zimne powietrze spływa i zalega. Słupy notuje się jednak w całej Polsce, także nad dużymi miastami.

Jak sprawdzić szansę na słupy w prognozie?

Nie istnieje osobna prognoza słupów świetlnych, ale można ocenić warunki samodzielnie:

1. Sprawdź prognozowaną temperaturę nocy — powinna wyraźnie spaść poniżej zera. Godzinowy przebieg pokazuje prognoza pogody na 16 dni.

2. Zwróć uwagę na wiatr — najlepiej, gdy w nocy prognozowany jest bardzo słaby.

3. Popatrz na rozkład mrozu nad krajem na radarze temperatury — wychłodzone obszary często pokrywają się z miejscami obserwacji.

4. Sprawdź, czy prognoza wspomina o mgle lub słabych opadach śniegu przy mrozie.

Gdy te warunki się spotkają, warto po zmroku wyjść poza najjaśniej oświetlone ulice i spojrzeć w kierunku odległych świateł — zakładów, osiedli czy stacji paliw.

Słupy świetlne, halo czy zorza? Porównanie

| Cecha | Słupy świetlne | Halo | Zorza polarna |

|---|---|---|---|

| Przyczyna | odbicie światła od płaskich kryształków lodu | załamanie światła w kryształkach lodu | cząstki wiatru słonecznego pobudzające gazy atmosfery |

| Wysokość zjawiska | zwykle niskie warstwy atmosfery | chmury piętra wysokiego | ok. 100–300 km |

| Kształt | pionowe kolumny nad źródłami światła | pierścień lub łuki wokół Słońca/Księżyca | pasma, łuki, falujące kurtyny |

| Związek ze źródłem światła | zawsze stoi nad konkretnym źródłem | zawsze wokół Słońca lub Księżyca | niezależna od świateł na ziemi |

| Kiedy w Polsce | mroźne, spokojne noce zimą | przez cały rok | przy silnych burzach geomagnetycznych |

Najprostszy test: jeśli smugi świecą dokładnie nad latarniami lub zakładami i znikają, gdy zmieni się wiatr, to słupy świetlne. Zorza nie „trzyma się” lamp i zwykle widać ją nisko nad północnym horyzontem.

Od reflektorów słupy odróżnia z kolei to, że nie mają jednego punktu wyjścia przy ziemi skierowanego w górę — są jasną kolumną zawieszoną nad źródłem, często rozmytą u podstawy.

Jak fotografować słupy świetlne?

  • Użyj statywu lub oprzyj telefon — czas naświetlania będzie dłuższy niż za dnia.
  • W telefonie włącz tryb nocny; w aparacie ustaw ISO 800–3200 i czas 1–5 sekund.
  • Fotografuj z miejsca oddalonego od źródeł światła o kilka kilometrów — wtedy słupy wyglądają najbardziej imponująco.
  • Mróz szybko rozładowuje baterie, więc trzymaj zapasową w kieszeni.

Źródła

1. Les Cowley, Atmospheric Optics — Light pillars oraz Sun pillars.

2. Światowa Organizacja Meteorologiczna, International Cloud Atlas — Photometeors: halo phenomena.

3. Walter Tape (1994), Atmospheric Halos, American Geophysical Union, Antarctic Research Series, t. 64.

Najczęstsze pytania

Co to są słupy świetlne?

To pionowe kolumny światła nad latarniami, Słońcem lub Księżycem. Powstają, gdy światło odbija się od płaskich kryształków lodu unoszących się poziomo w mroźnym powietrzu.

Czy słupy świetlne to zorza polarna?

Nie. Zorza powstaje 100–300 km nad ziemią w wyniku działania wiatru słonecznego. Słupy świetlne tworzą kryształki lodu nisko nad ziemią i zawsze stoją nad konkretnym źródłem światła.

Przy jakiej temperaturze widać słupy świetlne?

Najczęściej przy mrozie od około −5°C do −20°C, w spokojną noc z mgłą lodową lub słabymi opadami śniegu.

Kiedy w Polsce można zobaczyć słupy świetlne?

Głównie w mroźne, bezwietrzne noce od grudnia do lutego, częściej na wschodzie i północnym wschodzie kraju oraz w dolinach, gdzie zalega zimne powietrze.

Dlaczego słupy świetlne mają różne kolory?

Przybierają barwę źródła światła: sodowe latarnie dają słupy pomarańczowe, ledy białe, a kolorowe oświetlenie tworzy różnobarwne smugi.

Czy słupy świetlne są niebezpieczne?

Nie. To wyłącznie zjawisko optyczne. Towarzyszący mu mróz i mgła mogą jednak utrudniać jazdę i sprzyjać oblodzeniu dróg.

Tagi

słupy świetlne, słup świetlny, słupy świetlne na niebie, słup słoneczny, zjawiska optyczne, mgła lodowa

Powiązane artykuły

Sprawdź na żywo

← Wróć do bloga

Najczęściej zadawane pytania

Co to są słupy świetlne?

To pionowe kolumny światła nad latarniami, Słońcem lub Księżycem. Powstają, gdy światło odbija się od płaskich kryształków lodu unoszących się poziomo w mroźnym powietrzu.

Czy słupy świetlne to zorza polarna?

Nie. Zorza powstaje 100–300 km nad ziemią w wyniku działania wiatru słonecznego. Słupy świetlne tworzą kryształki lodu nisko nad ziemią i zawsze stoją nad konkretnym źródłem światła.

Przy jakiej temperaturze widać słupy świetlne?

Najczęściej przy mrozie od około −5°C do −20°C, w spokojną noc z mgłą lodową lub słabymi opadami śniegu.

Kiedy w Polsce można zobaczyć słupy świetlne?

Głównie w mroźne, bezwietrzne noce od grudnia do lutego, częściej na wschodzie i północnym wschodzie kraju oraz w dolinach, gdzie zalega zimne powietrze.

Dlaczego słupy świetlne mają różne kolory?

Przybierają barwę źródła światła: sodowe latarnie dają słupy pomarańczowe, ledy białe, a kolorowe oświetlenie tworzy różnobarwne smugi.

Czy słupy świetlne są niebezpieczne?

Nie. To wyłącznie zjawisko optyczne. Towarzyszący mu mróz i mgła mogą jednak utrudniać jazdę i sprzyjać oblodzeniu dróg.

Radary lotów i lotniska w Polsce
Radary lokalne — Twoje miasto